Leasing operacyjny a restrukturyzacja. Czy można zmniejszyć raty leasingowe?

Bank grozi wypowiedzeniem umowy? Zobacz, jak restrukturyzacja chroni przedmiot leasingu i pozwala rozłożyć zaległości na raty.

Ochrona leasingu:

Otwarcie restrukturyzacji prawnie zakazuje firmom leasingowym wypowiadania umów z powodu zaległości.
Nie można zmusić leasingodawcy do obniżenia bieżących rat, ale można "zamrozić" stare długi.
Nawet wypowiedzianą umowę da się często reaktywować w ramach negocjacji układowych.

Leasing operacyjny to najpopularniejsza forma finansowania maszyn i samochodów w Polsce. Jest wygodna podatkowo, ale bezwzględna w czasie kryzysu. Wystarczą dwie niezapłacone raty, by stracić przedmiot leasingu, a do tego otrzymać wezwanie do zapłaty wszystkich pozostałych rat natychmiast (z dyskontem). Jak zatrzymać tę lawinę?

Zanim przejdziemy do szczegółów leasingu, warto uporządkować podstawy: czym jest restrukturyzacja i jakie daje narzędzia ochronne. Jeśli potrzebujesz krótkiego wprowadzenia do procedur i pojęć, przeczytaj: restrukturyzacja firmy – co to jest i na czym polega.

Kluczyki samochodowe i umowa leasingowa — Fig. 1. Nie oddawaj przedmiotu leasingu bez walki. Prawo jest po Twojej stronie.

Leasing operacyjny w kryzysie: dlaczego traci się flotę „najszybciej”

Leasing operacyjny jest skonstruowany tak, by ograniczać ryzyko finansującego. Dla przedsiębiorcy oznacza to, że w momencie utraty płynności presja rośnie szybciej niż przy wielu innych zobowiązaniach: pojawiają się wezwania, naliczane są koszty, a w skrajnym scenariuszu dochodzi do odebrania przedmiotu leasingu. Wtedy problem staje się podwójny: firma traci narzędzie pracy (auto/maszynę), a jednocześnie nie zawsze „pozbywa się” długu.

Zaległości "stare" vs "nowe"

To kluczowe rozróżnienie w restrukturyzacji.

Długi powstałe PRZED otwarciem: Np. 3 zaległe faktury za leasing. Te kwoty wchodzą do układu. Nie musisz ich płacić teraz. Zostaną rozłożone na raty (np. za rok).
Raty bieżące (PO otwarciu): Te musisz płacić terminowo. Leasingodawca nie może wypowiedzieć umowy za "stare grzechy", ale może za "nowe".

Dzięki temu mechanizmowi zyskujesz płynność – musisz znaleźć środki tylko na bieżącą ratę, a zaległości "znikają" na czas trwania postępowania.

Jak „uratować leasing” w praktyce: 3 filary planu

Skuteczna ochrona leasingu to nie pojedynczy ruch, tylko połączenie trzech elementów: kontroli płynności, uporządkowania danych oraz wiarygodnej propozycji spłaty. Dzięki temu rozmowy z leasingodawcą nie są „prośbą o litość”, tylko przedstawieniem scenariusza, który jest dla wszystkich stron bardziej opłacalny niż odbiór i sprzedaż przedmiotu leasingu.

Filar 1

Płynność

Najpierw zabezpiecz bieżące koszty, które utrzymują przychód. Bez tego każda ugoda będzie tylko „odroczeniem” problemu.

Filar 2

Dane

Status umowy, saldo zaległości, harmonogram, przypisanie do kontraktów — im szybciej uporządkujesz informacje, tym szybciej można działać.

Filar 3

Propozycja

Wierzyciel musi zobaczyć plan: z czego płacimy, w jakim harmonogramie i dlaczego firma wraca do przewidywalności.

Czy można zmniejszyć ratę leasingową?

Wielu klientów pyta: "Czy sąd nakaże bankowi obniżenie raty o połowę?". Niestety, tak to nie działa. Prawo restrukturyzacyjne nie pozwala na ingerencję w treść bieżących umów (chyba że leasingodawca się zgodzi).

Strategia Negocjacyjna

Możemy jednak zastosować inny manewr. W ramach układu proponujemy leasingodawcy, że spłacimy zaległości w 100%, ale w odległym terminie. W zamian prosimy o aneks wydłużający okres leasingu (co obniża bieżącą ratę). Banki często się na to godzą, bo wolą mieć płacącego klienta niż plac pełen używanych maszyn, których nie mogą sprzedać.

Co z wykupem, VAT i kosztami podatkowymi?

Przy leasingu operacyjnym decyzje „kryzysowe” wpływają też na stronę podatkową: moment wykupu, możliwość zaliczenia opłat do kosztów oraz rozliczenia VAT. W praktyce najważniejsze jest, by nie podejmować działań, które ratują jeden tydzień płynności, ale psują rachunek ekonomiczny w kolejnych miesiącach (np. przez chaotyczne aneksy lub brak kontroli nad kosztami dodatkowymi).

Wykup: w kryzysie często ważniejsza jest ciągłość używania przedmiotu leasingu niż „idealny” moment wykupu.
Opłaty dodatkowe: pilnuj ubezpieczeń, serwisu i opłat administracyjnych – one potrafią „wyciekać” poza uwagę.
Rozliczenia: decyzje warto podeprzeć planem cash flow, żeby nie tworzyć kolejnych zaległości.

Wypowiedziana umowa – czy to koniec?

Jeśli otrzymałeś już pismo z wypowiedzeniem umowy, sytuacja jest trudniejsza, ale nie beznadziejna. Jeśli przedmiot leasingu nadal jest w Twoim posiadaniu, otwarcie restrukturyzacji blokuje windykację terenową.

Wierzyciel nie może siłą odebrać maszyny. Zmusza go to do powrotu do stołu negocjacyjnego. W wielu przypadkach udaje nam się cofnąć oświadczenie o wypowiedzeniu i przywrócić umowę, pod warunkiem przyjęcia układu.

Jeśli chcesz zobaczyć dokładniej, jak wygląda sytuacja, gdy umowa została już wypowiedziana i jak wrócić do pracy z flotą, zobacz: wypowiedziany leasing – jak odzyskać pojazdy i zatrzymać windykację.

Restrukturyzacja czy upadłość – jak podjąć decyzję „na chłodno”

Kluczowe pytanie brzmi: czy po uspokojeniu presji wierzycieli firma ma zdolność generowania nadwyżki na spłatę układu i dalsze funkcjonowanie? Jeśli tak, restrukturyzacja często ratuje aktywa i kontrakty. Jeśli nie, warto uczciwie porównać scenariusze: restrukturyzacja a upadłość firmy.

Gdy leasing jest w spółce: dodatkowe ryzyka i porządek prawny

W spółkach decyzje kryzysowe powinny uwzględniać nie tylko raty, ale też odpowiedzialność, zasady reprezentacji i bezpieczeństwo majątku. Jeżeli temat dotyczy spółki i chcesz zobaczyć, jak wygląda prowadzenie takiego procesu, sprawdź: restrukturyzacja spółek.

Najczęstsze błędy, które kończą się odebraniem przedmiotu leasingu

oddanie pojazdu „na spokojnie”, bez policzenia skutków długu po sprzedaży,
płacenie „najgłośniejszym” zamiast ustalenia priorytetów i cash flow,
brak rozróżnienia na zaległości sprzed i po otwarciu postępowania,
negocjacje bez danych: brak harmonogramu, brak wariantów, brak planu operacyjnego.

Checklista: co przygotować do rozmów z leasingodawcą

Im szybciej uporządkujesz dane, tym łatwiej zatrzymać eskalację. W rozmowach o leasingu „wygrywa” nie ten, kto ma najlepsze argumenty słowne, tylko ten, kto ma liczby i plan.

Harmonogram leasingu, numery umów i status (wezwanie / wypowiedzenie / windykacja)
Saldo zaległości: co jest „stare”, a co jest bieżącą ratą
Przypisanie przedmiotu leasingu do przychodu (kontrakty, trasy, produkcja)
Prognoza gotówki na 8–13 tygodni: wpływy, koszty krytyczne, bufor
Warianty propozycji: karencja / wydłużenie / rozłożenie zaległości
Ubezpieczenia i obowiązki (OC/AC/GAP, cesje, terminy opłacenia)

13-tygodniowy cash flow: najprostsze narzędzie, które ratuje leasing

W kryzysie leasingowym najgorsza jest „ślepota” — płacisz to, co głośne, i nie widzisz, co wydarzy się za 2–3 tygodnie. Dlatego w praktyce sprawdza się 13-tygodniowa prognoza cash flow: nie do audytu, tylko do podejmowania decyzji. To ona odpowiada na pytanie, czy firma jest w stanie utrzymać raty bieżące.

Wpływy

Prognozujesz realne przelewy od klientów (z uwzględnieniem opóźnień), a nie „faktury w systemie”.

Koszty krytyczne

Raty bieżące, paliwo/serwis/produkcja, wynagrodzenia, koszty, które utrzymują przychód.

Bufor

Na tej podstawie ustalasz wykonalny poziom rat i zaległości do rozłożenia w czasie.

Jak rozmawiać z leasingodawcą: co działa w negocjacjach

Leasingodawca nie chce „problemu”, tylko przewidywalności. Dobrze przygotowana rozmowa powinna mieć jeden przekaz: utrzymujemy przedmiot leasingu w pracy, wracamy do rat bieżących, a zaległość porządkujemy w harmonogramie.

Dobry schemat rozmowy

Stan faktyczny: kwota zaległości + status formalny (bez „tłumaczeń”).
Plan: od kiedy płacimy bieżące raty i z czego (cash flow).
Propozycja: rozłożenie zaległości / wydłużenie okresu / karencja.
Bezpieczeństwo: utrzymanie ubezpieczeń i ciągłości pracy przedmiotu leasingu.
Konsekwencje alternatywy: przestój + koszty windykacji + sprzedaż „z rynku”.

Ubezpieczenie, szkoda całkowita i „drobne” koszty, które wywracają plan

W praktyce firmy potykają się nie tylko o ratę, ale o „otoczkę” leasingu: polisy, cesje, opłaty administracyjne, serwis. W kryzysie łatwo o przerwanie ubezpieczenia, a to potrafi otworzyć kolejny front sporu.

Ubezpieczenie: pilnuj ciągłości ochrony i terminów opłacenia składek.
Szkoda: przygotuj scenariusz na wypadek szkody całkowitej (jak rozliczana jest polisa i zobowiązanie).
Koszty dodatkowe: zbieraj je w jednym miejscu, żeby „nie zjadały” niepostrzeżenie płynności.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy restrukturyzacja może „uratować” leasing operacyjny?

Często tak, ale pod warunkiem, że firma jest w stanie wrócić do płatności bieżących i ma realny plan spłaty zaległości. Kluczowe jest rozróżnienie „stare” vs „nowe” zobowiązania.

Czy można obniżyć ratę leasingową w ramach restrukturyzacji?

Co do zasady nie można „nakazać” leasingodawcy obniżki raty. W praktyce czasem działa aneks wydłużający okres spłaty, jeśli leasingodawca zgodzi się na rozwiązanie oparte o wiarygodny plan.

Co jeśli umowa została już wypowiedziana?

To trudniejszy scenariusz, ale często da się jeszcze wypracować rozwiązanie. Ważne jest szybkie uporządkowanie danych i strategii działania — więcej kontekstu znajdziesz w: wypowiedziany leasing – jak odzyskać pojazdy i zatrzymać windykację.

Skąd mam wiedzieć, czy restrukturyzacja ma sens, czy lepsza jest upadłość?

Punkt decyzyjny to zdolność firmy do generowania nadwyżki na spłatę układu po ustabilizowaniu sytuacji. Pomocne porównanie znajdziesz w artykule: restrukturyzacja a upadłość firmy.

Czy w spółce można przeprowadzić restrukturyzację tak, by chronić kluczowe umowy?

Tak, ale wymaga to uporządkowania dokumentów, zobowiązań i planu działania dla wierzycieli. Więcej o procesie w praktyce: restrukturyzacja spółek.

Czy leasingodawca może żądać natychmiastowej spłaty wszystkich rat?

Takie roszczenia pojawiają się najczęściej po wypowiedzeniu umowy i wynikają z rozliczenia umowy zgodnie z jej warunkami. W praktyce celem jest zatrzymanie eskalacji zanim dojdzie do wypowiedzenia oraz przygotowanie wykonalnego planu spłaty zaległości.

Czy mogę sprzedać przedmiot leasingu, żeby spłacić dług?

Zwykle nie „samodzielnie”, bo przedmiot leasingu ma określony status prawny i obowiązują warunki umowy. W kryzysie lepiej skupić się na utrzymaniu aktywa, które generuje przychód, oraz na uporządkowaniu zaległości w planie spłat.