Restrukturyzacja a kontrakty publiczne: czy można startować w przetargach?

Czy firma w restrukturyzacji może startować w przetargach? Wyjaśniamy, kiedy ryzyko wykluczenia wynika z Pzp, co znaczy zawarty układ i jakie dowody przygotować przed złożeniem oferty.

W skrócie:

Firma w restrukturyzacji może startować w przetargach, ale nie ma automatycznej gwarancji dopuszczenia do postępowania.
Najpierw trzeba sprawdzić SWZ i ogłoszenie: przesłanka z art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp ma charakter fakultatywny i działa wtedy, gdy zamawiający ją przewidział.
Kluczowe jest rozróżnienie między samym trwaniem restrukturyzacji, zawartym układem z wierzycielami i wykonanym układem. To nie są tożsame stany.
Przy przewidzianej przesłance znaczenie ma nie tylko sam status firmy, ale też jakość dowodów: KRS lub CEIDG, oświadczenie z art. 125 Pzp, dokumenty układowe, dane finansowe i brak chaosu w zaległościach publicznoprawnych.

Krótka odpowiedź brzmi: tak, firma w restrukturyzacji może legalnie startować w przetargach, ale nie wolno odpowiadać na to pytanie jednym słowem. Decyzję trzeba przepuścić przez trzy filtry: czy zamawiający przewidział w SWZ przesłankę z art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp, na jakim etapie restrukturyzacji jest wykonawca oraz czy poza samą restrukturyzacją nie występują inne podstawy wykluczenia. Bez tej sekwencji odpowiedź „tak” albo „nie” jest ryzykowna.

Stan prawny i kierunek interpretacyjny opisany w tym tekście został zweryfikowany na 28 marca 2026 r. Artykuł ma charakter praktycznej notatki decyzyjnej dla zarządu lub osoby przygotowującej ofertę. Nie zastępuje analizy konkretnej SWZ, wpisów rejestrowych i stanu faktycznego firmy.

Krótka odpowiedź dla zarządu: tak, ale nie zawsze

Sama restrukturyzacja nie tworzy automatycznego zakazu startu w zamówieniach publicznych. Jednocześnie równie błędne jest założenie odwrotne, że „restrukturyzacja nie ma znaczenia, jeśli firma dalej działa”. W praktyce o decyzji go or no-go decydują trzy pytania:

Czy SWZ albo dokumenty zamówienia w ogóle przewidują art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp? Jeśli nie, ta konkretna fakultatywna podstawa wykluczenia co do zasady nie powinna być stosowana.
Jaki jest dokładny status firmy? Czym innym jest samo otwarcie albo trwanie restrukturyzacji, czym innym zawarty układ, a czym innym wykonany układ potwierdzony właściwym dokumentem.
Czy poza restrukturyzacją nie ma innych problemów? Zaległości wobec US lub ZUS, niespójne oświadczenia, nieaktualne wpisy albo inne podstawy z art. 108 i 109 Pzp mogą wyłożyć ofertę niezależnie od samego układu.

Wniosek praktyczny

Jeżeli przed przygotowaniem oferty nie potrafisz odpowiedzieć na te trzy pytania na podstawie dokumentów, a nie intuicji, to firma nie jest jeszcze gotowa do bezpiecznego złożenia oświadczeń.

Najważniejszy filtr: czy SWZ przewiduje art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp

To jest pierwszy test, który trzeba zrobić jeszcze przed decyzją o starcie. Art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp nie działa sam z siebie w każdym postępowaniu. Zgodnie z ustawą zamawiający może wykluczyć wykonawcę m.in. wtedy, gdy zawarł układ z wierzycielami albo znajduje się w innej sytuacji wskazanej w tym przepisie, ale art. 109 ust. 2 Pzp wymaga, aby taka podstawa została wskazana w ogłoszeniu o zamówieniu albo w dokumentach zamówienia.

W praktyce oznacza to tyle, że dwa pozornie podobne przetargi mogą dawać zupełnie inną odpowiedź. W jednym postępowaniu przesłanka będzie aktywna, w drugim nie. Dlatego przed rozpoczęciem pracy nad ofertą trzeba przeczytać nie tylko formularze, ale przede wszystkim rozdział SWZ dotyczący podstaw wykluczenia, wymagane oświadczenie z art. 125 Pzp oraz listę podmiotowych środków dowodowych, których zamawiający może zażądać później.

Na etapie oferty wykonawca składa oświadczenie z art. 125 ust. 1 Pzp w zakresie wskazanym przez zamawiającego. Później, zwłaszcza przed wyborem oferty najwyżej ocenionej, zamawiający może wezwać do złożenia aktualnych podmiotowych środków dowodowych, a przy wątpliwościach żądać wyjaśnień. To nie jest etap na „dopowiedzenie sobie” statusu firmy. Oświadczenie musi odpowiadać stanowi faktycznemu na dzień składania oferty.

Go / No-Go po analizie SWZ

Go: SWZ nie przewiduje art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp albo przewiduje go, ale firma ma spójny status i materiał dowodowy.

No-Go: nikt nie sprawdził SWZ, a oferta ma być składana na podstawie obiegowej opinii, że „w restrukturyzacji też można”.

Praktyczny wniosek jest prosty: bez analizy SWZ nie ma sensu formułować kategorycznej odpowiedzi. Najpierw dokumenty zamówienia, dopiero potem decyzja o starcie.

Restrukturyzacja to nie jedno słowo: otwarte postępowanie, układ, wykonany układ

Wokół tego tematu najwięcej szkody robi mieszanie trzech różnych stanów w jedno zdanie. Sam fakt prowadzenia restrukturyzacji nie jest wprost opisany w art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp tak samo jak zawarty układ z wierzycielami, dlatego skrót „firma w restrukturyzacji = wykluczenie” jest zbyt daleko idący. Aktualny kierunek orzeczniczy KIO pokazuje, że to rozróżnienie ma znaczenie praktyczne i nie warto go spłaszczać.

Stan	Co oznacza dla przetargu	Ocena ryzyka
Samo otwarcie albo trwanie restrukturyzacji	Nie powinno być automatycznie utożsamiane z każdą sytuacją z art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp. W praktyce KIO rozróżnia samą restrukturyzację od zawartego układu.	Średnie, ale zależne od SWZ i dokumentów.
Zawarty układ z wierzycielami	To stan literalnie wymieniony w art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp. Jeżeli zamawiający przewidział tę przesłankę, ryzyko wykluczenia istotnie rośnie.	Wysokie, chyba że da się realnie bronić proporcjonalności lub inną linię obrony.
Wykonany układ	To wyraźnie lepsza sytuacja niż sam zawarty układ, ale nie warto zakładać, że problem znika automatycznie. Liczą się prawomocne dokumenty, aktualne wpisy w rejestrach i moment składania oświadczeń.	Niższe niż przy zawartym układzie, ale nadal wymaga osobnej analizy.

W praktyce najbezpieczniej myśleć o tym tak: sama restrukturyzacja to jeszcze nie to samo co zawarty układ, ale zawarty układ to już sytuacja dużo trudniejsza do obrony, jeśli SWZ aktywuje art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp. Jeszcze ostrożniej trzeba podejść do momentu przejściowego: firma twierdzi, że układ wykonała, ale nie ma jeszcze prawomocnego postanowienia albo rejestr nadal pokazuje wcześniejszy status. W takim układzie ryzyko proceduralne pozostaje realne.

Jeżeli chcesz uporządkować same etapy postępowania restrukturyzacyjnego, zobacz też materiał o tym, jak działa postępowanie o zatwierdzenie układu. Dla porządku warto też oddzielać restrukturyzację od likwidacji i upadłości, bo w kontekście zamówień publicznych to rozróżnienie ma znaczenie praktyczne: restrukturyzacja a upadłość firmy.

Czerwona flaga

Najbardziej ryzykowny scenariusz to oświadczenie składane tak, jakby układu nie było, podczas gdy KRS, CEIDG albo dokumenty sądowe pokazują coś innego. W takim układzie problemem staje się już nie tylko sama restrukturyzacja, ale też prawdziwość oświadczeń.

Jak bronić startu w przetargu: proporcjonalność i dowody

Jeżeli SWZ przewiduje art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp, nie oznacza to jeszcze, że sprawa zawsze kończy się wykluczeniem. Ustawa przewiduje w art. 109 ust. 3 Pzp mechanizm proporcjonalności. Zamawiający może nie wykluczyć wykonawcy, jeżeli wykluczenie byłoby oczywiście nieproporcjonalne, w szczególności gdy sytuacja ekonomiczna lub finansowa wykonawcy jest wystarczająca do wykonania zamówienia.

To jednak nie jest automatyczna tarcza. Po pierwsze, przepis daje zamawiającemu możliwość, a nie obowiązek. Po drugie, działa tylko wtedy, gdy wykonawca potrafi pokazać liczby, dokumenty i logiczny plan realizacji kontraktu. Samo zapewnienie, że „firma daje radę operacyjnie”, zwykle nie wystarcza.

Jeżeli chcesz realnie bronić startu, przygotuj wcześniej co najmniej:

analizę SWZ i ogłoszenia z wyraźnym wskazaniem, jakie podstawy wykluczenia zamawiający uruchomił,
aktualny KRS albo CEIDG oraz sprawdzenie, czy wpisy są spójne z tym, co zamierzasz oświadczyć,
oświadczenie z art. 125 Pzp przygotowane pod stan faktyczny istniejący na dzień składania oferty,
dokumenty układowe, jeżeli mają znaczenie dla sprawy: postanowienie o zatwierdzeniu układu, prawomocne postanowienie o wykonaniu układu albo inne dokumenty opisujące aktualny status,
aktualne dane finansowe: sprawozdanie finansowe, bieżące zestawienie przychodów i kosztów, cash flow, informację bankową, dostępne limity lub finansowanie,
materiał wykonawczy do konkretnego zamówienia: zespół, podwykonawcy, sprzęt, harmonogram, portfel zamówień, polisy lub zabezpieczenia, jeśli SWZ tego wymaga,
dokumenty dotyczące zaległości publicznoprawnych: zaświadczenia US i ZUS albo dokumenty potwierdzające płatność albo wiążące porozumienie w sprawie spłaty.

W praktyce zamawiającego przekonuje nie ogólna opowieść o „ratowaniu firmy”, tylko odpowiedź na trzy konkretne obawy: czy wykonawca ma zdolność finansową do dokończenia zamówienia, czy nie zataił istotnych informacji oraz czy ryzyko kontraktowe jest pod kontrolą. Im większa wartość i wrażliwość zamówienia, tym bardziej liczy się twardy materiał dowodowy.

Czego nie robić

Nie składaj oferty na samym haśle „wykonamy zamówienie”. Bez liczb, dokumentów i spójnego opisu realizacji to jest deklaracja marketingowa, nie materiał do obrony przed zamawiającym.

Nie zakładaj też, że problem ogranicza się do art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp. Jeśli występują inne podstawy wykluczenia, trzeba je ocenić osobno; część z nich może wymagać odrębnej analizy w trybie art. 110 Pzp.

Checklista przed złożeniem oferty: kiedy startować, a kiedy odpuścić

Najbardziej użyteczna odpowiedź nie brzmi „zawsze startować” albo „zawsze odpuścić”, tylko: w jakim stanie firma jest dziś i czy potrafi to udowodnić do momentu podpisania oświadczeń. Poniżej praktyczna checklista na ostatnie 24 godziny przed złożeniem oferty.

Checklista 24h przed podpisaniem oświadczeń

Sprawdź, czy SWZ lub ogłoszenie przewidują przesłankę z art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp.
Zweryfikuj, jaki dokładnie status firmy wynika dziś z KRS albo CEIDG i czy odpowiada temu, co trafi do oferty.
Oceń, czy firma jest tylko w restrukturyzacji, ma zawarty układ, czy ma wykonany układ potwierdzony prawomocnym dokumentem.
Sprawdź zaległości US i ZUS oraz przygotuj dowody zapłaty albo wiążące porozumienie o spłacie, jeżeli to potrzebne.
Przejdź przez wszystkie podstawy wykluczenia wskazane przez zamawiającego, nie tylko te związane z restrukturyzacją.
Przygotuj pakiet finansowy i operacyjny pokazujący, że firma realnie wykona to konkretne zamówienie.
Upewnij się, że osoba podpisująca ofertę zna rzeczywisty stan sprawy i nie podpisuje oświadczenia „w ciemno”.

Kiedy warto startować mimo restrukturyzacji

SWZ nie przewiduje art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp albo przewiduje go, ale firma ma dobrą podstawę dokumentową do obrony.
Status prawny firmy jest jasny, a wpisy rejestrowe są spójne z dokumentami sądowymi i treścią oświadczeń.
Firma ma realny cash flow, zasoby do wykonania zamówienia i potrafi to pokazać w danych.
Zaległości publicznoprawne są uregulowane albo objęte wiążącym porozumieniem.
Kontrakt wzmacnia płynność i zwiększa zdolność wykonania układu zamiast tylko dokładania obciążenia.

Kiedy bezpieczniej odpuścić ten przetarg

Nikt nie przeanalizował SWZ, a termin składania ofert jest zbyt bliski na uporządkowanie dokumentów.
Firma ma zawarty układ, ale nie ma materiału do obrony proporcjonalności ani spójnych wyjaśnień.
W KRS albo CEIDG są wpisy kolidujące z planowanym oświadczeniem, a status nie został wyjaśniony.
Występują zaległości wobec US lub ZUS bez zapłaty albo bez wiążącego porozumienia.
Układ ma charakter likwidacyjny albo firma nie ma realnego cash flow do wykonania zamówienia.
Start w postępowaniu zwiększa ryzyko proceduralne i reputacyjne, ale nie poprawia realnie sytuacji finansowej firmy.

Końcowy punkt decyzyjny

Jeżeli odpowiedź na pytanie „czy jesteśmy w stanie prawdziwie podpisać oświadczenia i obronić je dokumentami” nie brzmi jednoznacznie „tak”, to zwykle rozsądniej najpierw uporządkować status firmy i materiał dowodowy, a dopiero potem wchodzić do przetargu.

FAQ

Czy samo otwarcie restrukturyzacji wyklucza z przetargu?

Nie automatycznie. Najpierw trzeba sprawdzić, czy zamawiający przewidział w SWZ przesłankę z art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp. Dodatkowo aktualny kierunek orzeczniczy KIO wskazuje, że samo wszczęcie lub trwanie restrukturyzacji nie powinno być bezrefleksyjnie utożsamiane z zawartym układem z wierzycielami.

Czy zawarty układ z wierzycielami zawsze oznacza wykluczenie wykonawcy?

Nie zawsze, ale jest to sytuacja wyraźnie trudniejsza. Jeżeli SWZ przewiduje art. 109 ust. 1 pkt 4 Pzp, zawarty układ istotnie zwiększa ryzyko wykluczenia. W niektórych stanach faktycznych można próbować bronić proporcjonalności z art. 109 ust. 3 Pzp, ale wymaga to konkretnego materiału dowodowego.

Jakie dokumenty warto mieć gotowe, gdy firma w restrukturyzacji składa ofertę?

Minimum to: analiza SWZ, aktualny KRS albo CEIDG, prawidłowe oświadczenie z art. 125 Pzp, dokumenty dotyczące układu, aktualne dane finansowe, dokumenty US i ZUS oraz materiał pokazujący zdolność do wykonania konkretnego zamówienia. Im większe ryzyko sporu co do statusu firmy, tym ważniejsza staje się spójność tych dokumentów.

Czy po wykonaniu układu ryzyko wykluczenia z przetargu znika?

Nie automatycznie. Wykonany układ stawia wykonawcę w wyraźnie lepszej pozycji niż sam zawarty układ, ale zamawiający nadal bada treść SWZ, stan na dzień złożenia oświadczenia z art. 125 Pzp oraz aktualne dokumenty. Dodatkowo art. 111 pkt 4 Pzp wiąże podstawę z art. 109 ust. 1 pkt 4 z trzyletnim okresem liczonym od zdarzenia będącego podstawą wykluczenia, więc teza „układ wykonany = temat zamknięty” bywa zbyt uproszczona.