Rolnik też jest przedsiębiorcą. Sprawdź, jak szybko wstrzymać licytację ziemi, zabezpieczyć dopłaty i ułożyć spłaty pod sezonowość – zanim komornik sprzeda majątek.
Informator dla Rolnika:
- Gospodarstwo rolne posiada zdolność restrukturyzacyjną (rolnik jest traktowany jak przedsiębiorca).
- Odpowiednio uruchomiona restrukturyzacja może wstrzymać licytację ziemi, maszyn i inwentarza oraz zatrzymać egzekucje.
- Istnieje możliwość przejęcia długu przez KOWR z zachowaniem prawa użytkowania ziemi.
Niskie ceny skupu, drogie nawozy i skokowe koszty kredytu potrafią w kilka miesięcy „przepchnąć” gospodarstwo do egzekucji. Najgorszy scenariusz to licytacja ziemi – ojcowizny – która zwykle nie rozwiązuje problemu, tylko zostawia rolnika bez podstaw do dalszej produkcji. Dobra wiadomość: są narzędzia prawne, które pozwalają wstrzymać licytację ziemi i ułożyć spłaty pod sezonowość.
Kiedy licytacja ziemi staje się realna?
Rolnik najczęściej dowiaduje się o ryzyku licytacji „za późno” – gdy pojawia się obwieszczenie albo komornik wyznacza termin. Zwykle jednak sygnały ostrzegawcze są widoczne wcześniej.
Sygnały ostrzegawcze
- zaległości w racie kredytu/pożyczki rosną miesiąc do miesiąca,
- konto jest zajęte, a wpływy „znikają” w egzekucji,
- bank wypowiada umowę lub żąda natychmiastowej spłaty,
- przychodzą kolejne tytuły wykonawcze i zajęcia ruchomości.
Co robić od razu
- zebrać dokumenty egzekucyjne, umowy kredytowe i zabezpieczenia (hipoteki, zastawy),
- spisać listę wierzycieli i realne koszty utrzymania produkcji na 8–12 tygodni,
- ustalić, które składniki majątku są „krytyczne” (ziemia, park maszynowy, inwentarz),
- wybrać ścieżkę ochrony i działać szybko (czas ma znaczenie).
Jak restrukturyzacja zatrzymuje licytację – mechanizm w praktyce
W restrukturyzacji kluczowe jest to, że ochrona nie polega na „prośbie do komornika”, tylko na uruchomieniu skutków prawnych, które blokują prowadzenie egzekucji w zakresie objętym postępowaniem. Jeśli chcesz poznać mechanikę krok po kroku (w tym zajęcia kont i terminy), zobacz poradnik: jak wstrzymać egzekucję komorniczą firmy.
Wybór trybu ochrony
Dobiera się postępowanie do sytuacji: czy liczy się czas, czy potrzebujesz „twardej” ochrony majątku, czy kluczowa jest zgoda wierzycieli.
Zatrzymanie eskalacji
Celem jest przerwanie spirali: koszty egzekucji, odsetki karne, utrata płynności przez zajęcia i sprzedaż majątku poniżej wartości.
Nowe zasady spłaty
Układ pozwala ułożyć spłaty pod sezonowość gospodarstwa (po żniwach, po sprzedaży bydła) i realną zdolność finansową, zamiast rat „co miesiąc jak w mieście”.
Podstawa: restrukturyzacja „co do zasady”
Jeśli potrzebujesz krótkiego uporządkowania pojęć i ścieżek (PZU, układ, sanacja), pomocny jest materiał: restrukturyzacja firmy – co to jest i na czym polega. Mechanizmy ochrony są podobne, ale w gospodarstwie kluczowe jest dopasowanie działań do cyklu produkcji i zabezpieczenie majątku „produkcyjnego”.
Mit: "Rolnik to nie firma"
Wokół tego tematu narosło wiele mitów. Wyjaśnijmy status prawny.
MIT
"Nie mam firmy (NIP), jestem rolnikiem ryczałtowym, więc nie mogę skorzystać z restrukturyzacji sądowej dla przedsiębiorców."
FAKT
Prawo Restrukturyzacyjne traktuje każdego rolnika prowadzącego gospodarstwo jako przedsiębiorcę. Możesz otworzyć postępowanie sądowe i zablokować komornika tak samo jak spółka z o.o.
Blokada komornika: ziemia, konto i dopłaty
Licytacja ziemi to ostateczność. Realnie liczy się kilka elementów: zatrzymanie egzekucji, utrzymanie płynności (konto) i zabezpieczenie dopłat, które często finansują „następny cykl”.
Natychmiastowe zawieszenie egzekucji
W odpowiednio dobranym postępowaniu egzekucja może zostać zatrzymana, co daje czas na uporządkowanie finansów. Najważniejsze: działać zanim dojdzie do „punktu bez powrotu” w licytacji.
Ochrona dopłat ARiMR
Składamy wniosek do Sędziego-Komisarza o zwolnienie zajętego rachunku bankowego. Argumentujemy, że dopłaty są niezbędne do zakupu paszy/nasion. Sądy zazwyczaj przychylają się do tych wniosków, by gospodarstwo mogło produkować.
Utrzymanie produkcji (to też „ratowanie majątku”)
W praktyce plan układowy musi chronić zdolność do pracy: paliwo, serwis maszyn, pasza, materiał siewny. Bez tego nawet najlepsza ochrona prawna nie utrzyma gospodarstwa przez sezon.
Checklista: co przygotować, żeby zadziałać szybko
Największe opóźnienia wynikają z braku danych. Poniżej zestaw rzeczy, które realnie przyspieszają działania, gdy termin licytacji „wisi” nad gospodarstwem.
Minimalny pakiet (48h)
- pisma komornicze, zajęcia, obwieszczenia i terminy,
- umowy kredytów/pożyczek/leasingów + harmonogramy,
- wykaz hipotek/zastawów/służebności (księgi wieczyste),
- zestawienie zaległości (kapitał/odsetki/koszty),
- przychody i koszty sezonowe (12 miesięcy),
- należności od kontrahentów i terminy płatności,
- informacje o dopłatach (wnioski, decyzje, wypłaty),
- lista majątku „krytycznego” do produkcji i jego wartości.
Hipoteka, współwłasność i rodzina – co warto wiedzieć
W gospodarstwach często występują układy, które komplikują egzekucję: współwłasność, darowizny, dział spadku, majątek wspólny małżonków. To nie przekreśla ochrony, ale wymaga prawidłowego „mapowania” majątku i zabezpieczeń.
Hipoteka
Hipoteka determinuje, który wierzyciel ma „pierwszeństwo” z danej nieruchomości. W układzie trzeba uwzględnić realną pozycję banku i wartość zabezpieczenia.
Współwłasność
Gdy ziemia jest współwłasnością, kluczowe jest ustalenie udziałów i tego, co faktycznie stanowi „majątek gospodarstwa”. Niewłaściwe założenia potrafią wysypać plan.
Majątek wspólny
Przy wspólności majątkowej często trzeba ocenić, jak długi „przechodzą” na majątek wspólny i jak to wpływa na egzekucję oraz strategię ochrony.
Układ Sezonowy (Dostosowany do Plonów)
Banki wymagają rat co miesiąc, a Ty masz pieniądze raz w roku po żniwach? W restrukturyzacji narzucamy wierzycielom nowy plan:
Przykładowy harmonogram rolnika:
- Rata raz w roku: Płatna np. do 30 września (po sprzedaży rzepaku/zboża).
- Karencja: Brak spłat przez pierwsze 12 miesięcy (czas na odbudowę stada).
- Umorzenie: Skreślenie 100% odsetek karnych narosłych przez lata.
Maszyny w leasingu i „twarde” zabezpieczenia
W gospodarstwach coraz częściej problemem nie jest wyłącznie ziemia, ale też finansowanie parku maszynowego: leasing, przewłaszczenia, zastawy rejestrowe. To właśnie zabezpieczenia decydują, co da się ochronić i w jakiej kolejności. Jeśli masz leasingi i grozi wypowiedzenie umów, zobacz też analizę: restrukturyzacja firmy transportowej i ratowanie leasingów – mechanika „walki o środki produkcji” jest bardzo podobna.
Gospodarstwo jako JDG – kiedy to ma znaczenie?
Część rolników prowadzi równolegle działalność (np. usługi, transport, handel, przetwórstwo) jako jednoosobowa działalność gospodarcza. Wtedy strategia ochrony może wymagać objęcia szerszego zakresu zobowiązań i analizy majątku prywatnego. W tym kontekście przydatne jest omówienie: restrukturyzacji JDG.
Opcja Atomowa: KOWR
Jeśli długi są gigantyczne, a banki nie chcą układu, pozostaje mechanizm z ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne.
To rozwiązanie rozważa się zwykle wtedy, gdy egzekucje „idą szeroko” (ziemia, maszyny, konto), a klasyczny układ jest trudny do zapięcia: wierzycieli jest wielu, zabezpieczenia są twarde, a gospodarstwo potrzebuje czasu na odbudowę płynności. Kluczowa idea polega na tym, żeby zatrzymać utratę majątku produkcyjnego i zyskać przestrzeń do pracy na roli.
Kiedy to ma sens
- gospodarstwo ma realną zdolność do produkcji, ale dług „zjada” sezon,
- większość zadłużenia jest zabezpieczona na ziemi lub maszynach,
- liczy się czas i ochrona podstawowego areału,
- celem jest kontynuacja pracy, a nie szybka sprzedaż majątku.
Co przygotować do analizy
- pełną listę zobowiązań (kapitał, odsetki, koszty),
- zestawienie zabezpieczeń (hipoteki, zastawy, przewłaszczenia),
- plan produkcji i przepływów (sezonowość wpływów i kosztów),
- wskazanie majątku krytycznego do utrzymania działalności.
Mechanizm Przejęcia Długu przez KOWR
1. Spłata Długu
KOWR spłaca Twoje długi w bankach. Jesteś czysty.
2. Przeniesienie Własności
Przekazujesz ziemię na rzecz Skarbu Państwa.
3. Dzierżawa i Odkup (Kluczowe!)
Nie wyprowadzasz się! Dzierżawisz ziemię od KOWR i pracujesz na niej dalej. Masz ustawowe prawo pierwokupu, gdy sytuacja się poprawi.
W praktyce najważniejsze jest to, że mechanizm ma utrzymać ciągłość: ziemia ma „pracować”, a gospodarstwo ma generować dochód. Dlatego przed wyborem tej ścieżki warto odpowiedzieć sobie na dwa pytania: czy gospodarstwo ma szansę wrócić do dodatniej marży w najbliższych sezonach i czy da się utrzymać park maszynowy oraz nakłady produkcyjne bez dalszego zadłużania.
Najczęstsze błędy, które kończą się licytacją
- działanie „na wiarę”, bez listy wierzycieli i zabezpieczeń (brak danych = brak decyzji),
- oddawanie pieniędzy „najgłośniejszym”, zamiast ustalenia strategii (spirala zajęć),
- sprzedaż kluczowych maszyn w panice (zabija zdolność do produkcji),
- czekanie na „lepszą cenę skupu” mimo wypowiedzianych umów i egzekucji,
- podpisywanie ugód bez analizy skutków (np. nowych zabezpieczeń na ziemi).